In de Engelse taal is integriteit geen eigenschap. Je kunt niet zeggen: she is an integer CEO. En de  diverse van Dales brengen ons vooral begrippen als ongeschonden, gaaf, ongerept. Over psychologische kenmerken of eigenschappen gaat het eigenlijk niet.

Betekent dat misschien dat integere mensen niet bestaan? Dat integer handelen, onder omstandigheden, voorkomt of juist bedreigd wordt? Merkwaardig genoeg laat de Nederlandse taal wel toe om te spreken van managers en bestuurders die integer zijn, gewoon, vanzelf, omdat ze zo geboren zijn.

Als integriteit bestaat, in “gidsland” Nederland of toch misschien ook elders, kunnen bedrijfspsychologen er dan op testen? Veel bureaus hebben er inmiddels al een “test” voor op de plank liggen. Bij nadere inspectie gaat het helaas toch echt weer vaak om zelfbeeldvragenlijsten, vaak online gebracht om er een zekere digitale autoriteit aan te verlenen. Met een webquestionnaire wordt (al dan niet stiekem of via een omweg) geprobeerd aan mensen uitspraken te ontlokken over de mate waarin ze zichzelf integer vinden.

Hermans Nieuwenhuis werkt in samenwerking met Nijenrode Business Universiteit (Remko Renes) en Resources International (Arthur Izeboud) ook aan een instrument dat integriteitsrisico’s in kaart tracht te brengen. We kiezen hier een andere insteek: er wordt gezocht naar het zichtbaar maken van vroege indicatoren van integriteitsrisico bij mensen en bij bedrijven.

In het door Hermans Nieuwenhuis ontwikkelde acht indicatoren model (AIM^®) wordt integriteit beschouwd als de resultante van persoons- en bedrijfsgebonden factoren. Sommige van die risicofactoren laten zich meten (zichtbaar maken) met vragenlijsten. Er zijn echter ook risico’s die pas zichtbaar worden wanneer bedrijven en mensen onder druk moeten presteren. Het model geeft aan wanneer en hoe daarop getest kan worden, en wat daarmee duidelijk wordt.

Het acht indicatoremodel AIM^® voor de vroege herkenning van integriteitsrisico is de basis voor de ontwikkeling van een checklist-instrument voor de preventie van integriteitsproblemen in bedrijven. Hermans Nieuwenhuis bedrijfspsychologen en Nijenrode Business Universiteit werken samen aan de eerste versie van deze checklist. We komen graag in gesprek met belangstellenden die, vanuit een bedrijfssetting of als onderzoeker, een rol willen spelen bij de verdere ontwikkeling van dit instrument.