Werk & bedrijf

Werk doet een beroep op competenties. Over competenties wordt veel gepraat. Soms in vage termen, soms in boeiende verhalen over ondernemingen die slaagden doordat mensen iets echt goed deden, ergens goed in waren. Maar wat is een competentie eigenlijk? De modernste en minst geheimzinnige definitie (van de Maastrichtse hoogleraar arbeidspsychologie Robert Roe) benoemt competenties als verworven vermogens om iets echt goed te dóén, ook bij zwaar weer. Bijvoorbeeld: sturend leiding geven, ook bij weerstand. Of motiveren, ook bij tegenslagen. Of lastige klanten goed adviseren.

Wat is iets echt goed doen?

Competenties worden regelmatig verward met karaktertrekken, vaardigheden, kennis, houdingskenmerken, motivatie en soms met intelligentie. In een goed competentiemodel krijgen al deze begrippen een plaats, maar dan vooral faciliterend. Een competentie, het verworven vermogen om iets echt goed te dóén, is het eindresultaat van kennisverwerving, oefenen, trainen, volhouden, ervaringsleren, bijscholen en (weer) ervaringsleren. Dit verwervingsproces (of noem het persoonlijke ontwikkeling) wordt versneld of geremd door karakter, houding en snapvermogen (intelligentie). En door de bedrijfscultuur; die is bepalend voor de ruimte die mensen krijgen om te leren, te oefenen en fouten te maken. Snapvermogen (intelligentie) en volhouden (hard werken) blijken telkens weer doorslaggevende factoren. Persoonlijkheid speelt een veel bescheidener rol. Ook introverte en bescheiden mensen kunnen stevige adviseurs worden. Psychologen en testontwikkelaars willen dit vaak niet horen en niet vertellen, maar het komt keer op keer uit objectief onderzoek naar voren.  

Bedrijfscultuur

Een bedrijfscultuur komt niet uit de lucht vallen en kan hardnekkig zijn. Cultuur wordt overgedragen. De manier waarop er wordt samengewerkt en gecommuniceerd, horizontaal en verticaal. Projecten, bedrijven en ondernemingen slagen soms ineens wel wanneer het lukt om de bedrijfscultuur helder te benoemen. Expliciet, onpartijdig, constructief en nieuwsgierig. Dan beginnen een paar mensen om het anders te durven, of gewoon te doen.

Projecten en ondernemingen slagen vaker wanneer het lukt om helder in kaart te brengen wat de mensen echt goed moeten doen. Met de bedrijfspsychologen van Hermans Nieuwenhuis komen de echt belangrijke competenties helder in beeld. Uitgebreid als het moet, compact als het kan.